اگه گربهتون بیحال و خوابآلود شده و حس میکنید اشتهاش کم شده، شاید کمخونی داشته باشه. (البته این دلایل کافی نیستن و دامپزشک باید حتما گربهتون رو بررسی کنه و ازش آزمایش بگیره).به زبان ساده، کمخونی یعنی تعداد سلولهای خونی (گلبولهای قرمز) کم شده. گلبولهای قرمز وظیفهشون اینه که اکسیژن رو به بدن برسونن و اگه تعدادشون کم بشه، گربه احساس خستگی و ضعف میکنه. این مشکل میتونه دلایل مختلفی داشته باشه که با شناخت و درمان به موقع، گربهتون میتونه دوباره سرحال بشه.
کمخونی گربه، مشکلی جدی که نباید دستکم گرفته بشه!
کمخونی در گربهها یه مشکل جدیه و نباید دستکم گرفته بشه. در موارد حاد، کمخونی میتونه خطرناک باشه و نیاز به درمان فوری داره. اگرچه بعضی از انواع کمخونی میتونن با تغییرات تغذیهای و داروها درمان بشن، اما در موارد شدیدتر نیاز به درمانهای جدیتر مثل تزریق خون وجود داره. بنابراین، اگه شک دارید که گربهتون کمخونی داره، بهتره هرچه سریعتر به دامپزشک مراجعه کنید تا علتش مشخص و درمان مناسب شروع بشه.
بریم سراغ انواع کم خونی در گربهها
کمخونی توی گربهها به دو نوع تقسیم میشه:
- کمخونی جبرانپذیر: این نوع کمخونی بیشتر توی بچه گربهها دیده میشه و به خاطر کمشدن تولید گلبولهای قرمز توی خون به وجود میاد. مغز استخوان توی این شرایط برای جبران این کمبود شروع میکنه به تولید بیشتر گلبولهای قرمز تا کمخونی رو جبران کنه. در واقع بدن گربه تلاش میکنه که خودش رو به حالت عادی برگردونه.
- کمخونی جبرانناپذیر: توی این نوع کمخونی، مغز استخوان دیگه نمیتونه گلبولهای قرمزِ کافی تولید کنه یا اصلا قادر به تولید نیست. یعنی بدن به تنهایی نمیتونه کمخونی رو جبران کنه و برای رفع مشکل باید از روشهای خارجی مثل تزریق خون کمک گرفت. این نوع کمخونی نیاز به مراقبت دامپزشکی و درمانهای جدی داره.
- کمخونی همولیتیک خودایمنی: به این بیماری «کمخونی همولیتیک خودایمنی» (AIHA) یا «کمخونی همولیتیک ایمنیمدار» هم گفته میشه. این نوع کمخونی وقتی رخ میده که سیستم ایمنی بدن به گلبولهای قرمز خودش حمله میکنه و اونا رو از بین میبره.
این بیماری بیشتر به عنوان یه مشکل ثانویه به دلیل بیماری یا سمومی ایجاد میشه که سطح سلولهای قرمز خون رو تغییر میدن. بیشتر گربههایی که به AIHA دچار میشن، کمخونی شدید دارن که باعث میشه لثههاشون رنگ پریده بشه (در حالت عادی لثهها باید صورتی یا قرمز باشن).
(منبع)
چرا گربهها کم خون میشن؟
کمخونی میتونه به دلایل مختلفی ایجاد بشه:
از دست دادن خون
از دست دادن خون یکی از اصلیترین دلایل کمخونی گربههاست. این مشکل ممکنه بهخاطر خونریزی داخلی توی بدن یا خونریزی خارجی (مثل زخمهای بزرگ) باشه. موارد زیر میتونن باعث از دست دادن خون توی گربهها بشن:
- تصادف یا ضربه: اگه گربه از ارتفاع بیفته یا تصادف کنه، ممکنه بهش آسیب برسه و خون زیادی از دست بده.
- کک و انگلهای پوستی: ککها با مکیدن خون گربه میتونن کمخونی ایجاد کنن، مخصوصا اگه تعدادشون زیاد باشه و درمان نشده باشن.
- کرمهای رودهای (مثل کرم قلابدار): این انگلها از دیواره روده خون میمکن و میتونن باعث کمخونی بشن.
- زخم معده: زخمهای شدید معده باعث خونریزی داخلی میشن.
- عوارض پس از جراحی: بعد از بعضی از جراحیها، احتمال خونریزی وجود داره که اگه کنترل نشه، کمخونی ایجاد میکنه.
تخریب گلبولهای قرمز
گاهی کمخونی بهخاطر از بین رفتن خودِ گلبولهای قرمزه. دلایل مختلفی میتونه باعث تخریب گلبولهای قرمز توی گربهها بشه:
- عفونتهای ویروسی مثل ویروس لوسمی گربهها (FeLV) یا پریتونیت عفونی (FIP): این ویروسها میتونن به سلولهای خونی حمله کنن و باعث کمخونی بشن.
- انگلهای خونی مثل مایکوپلاسما هموفیلوس: این انگلها داخل خون زندگی میکنن و میتونن گلبولهای قرمز رو تخریب کنن.
- تاثیرات داروها: بعضی داروها مثل آنتیبیوتیکها یا داروهای ضد انگل میتونن به گلبولهای قرمز آسیب بزنن و باعث تخریب اونا بشن.
- مشکلات ژنتیکی: بعضی بیماریهای ژنتیکی باعث تخریب گلبولهای قرمز میشن.
- بعدم تطابق گروه خونی: اگه بچهگربهای خونش با خون مادرش سازگار نباشه، ممکنه دچار کمخونی بشه.
- سرطان: بعضی از انواع سرطانها به گلبولهای قرمز آسیب میزنن و باعث کمخونی میشن.
عدم تولید گلبولهای قرمز جدید
بعضی وقتا مشکل از جایی شروع میشه که بدن گربه نمیتونه گلبولهای قرمز جدید تولید کنه. این نوع کمخونی به دلایل مختلفی ایجاد میشه:
- بیماریهای مزمن مثل عفونتهای طولانیمدت یا تومورها: این بیماریها میتونن روی تولید گلبولهای قرمز تاثیر بذارن و باعث کمخونی بشن.
- مشکلات کلیوی: کلیهها هورمونی ترشح میکنن که به تولید گلبولهای قرمز کمک میکنه. اگه گربه مبتلا به بیماری کلیوی بشه و کلیهها ضعیف بشن، تولید این هورمون کم میشه و در نتیجه گلبولهای قرمزِ کافی تولید نمیشن.
- تغذیه نامناسب: اگه گربه تغذیه خوبی نداشته باشه و کمبود آهن، ویتامین B12 یا پروتئین داشته باشه، ممکنه بدنش نتونه بهخوبی گلبولهای قرمز جدید تولید کنه.
- مسمومیت با مواد شیمیایی یا سموم: بعضی از سموم و مواد شیمیایی میتونن به مغز استخوان آسیب بزنن و تولید گلبولهای قرمز رو متوقف کنن.
علائم کمخونی توی گربهها چیه؟
- خستگی و خوابآلودگی: گربه ممکنه بیشتر بخوابه و بیحال باشه.
- بی اشتهایی گربه: وقتی گربه کمخون میشه، ممکنه تمایلش به غذا خوردن کمتر بشه.
- نفسنفس زدن: چون خون اکسیژن کافی نداره، گربه بیشتر نفس میکشه.
- کاهش وزن و ضعیف شدن: کمخونی طولانیمدت میتونه باعث کاهش وزن بشه.
تشخیص کم خونی چطوریه؟
اگه حس میکنید گربهتون کمخونی داره، حتما باید ببریدش دامپزشک. دامپزشک با آزمایش خون مشخص میکنه که گربه کمخونی داره یا نه و اینکه علتش چیه. نگران پیدا کردن دامپزشکی هم نباشید، با استفاده از وبسایت پت مدیکو میتونین نزدیکترین دامپزشکی به محل سکونتتون رو پیدا کنین، علاوه بر این با بررسی نظرات دیگر کاربران، میتونید بهترین مرکز رو پیدا کرده و به اونجا مراجعه کنین.
درمان کمخونی در گربهها
زمانی که دامپزشک علت دقیق کمخونی گربه رو تشخیص داد، برای درمان، راهحلهای مختلفی ارائه میشه که هر کدوم به نوع خاصی از کمخونی و شرایط گربه بستگی داره. در ادامه به رایجترین روشهای درمانی اشاره میکنیم:
- آنتیبیوتیکها: اگه کمخونی بهخاطر عفونت باکتریایی باشه، دامپزشک آنتیبیوتیک تجویز میکنه تا عفونت برطرف بشه.
- داروهای محافظ معده: برای جلوگیری از زخم معده یا کاهش اثرات داروهایی که به معده آسیب میزنن، داروهای محافظ معده مثل آنتیاسیدها به گربه داده میشه.
- داروهای ضد انگل: اگر گربه به انگلهای خونی یا پوستی مثل کک و کرم قلابدار مبتلا شده باشه، داروهای ضد انگل برای از بین بردن اونها تجویز میشه.
- استروئیدها و داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی: اگه سیستم ایمنی گربه دچار مشکل شده و به سلولهای خونی حمله میکنه (کمخونی همولیتیک)، داروهای استروئیدی و سرکوبکننده سیستم ایمنی استفاده میشن تا جلوی تخریب سلولهای خونی گرفته بشه.
- درمان بیماری مزمن کلیه: اگر کمخونی به دلیل بیماری کلیوی باشه، درمان خاصی برای کلیهها در نظر گرفته میشه که میتونه شامل داروها و تنظیم رژیم غذایی گربه باشه.
- مکمل آهن: در بعضی موارد، اگه گربه دچار کمبود آهن باشه، مکملهای آهن تجویز میشن تا به تولید گلبولهای قرمز کمک بشه.
- تزریق خون: اگه کمخونی خیلی حاد باشه، دامپزشک ممکنه تزریق خون پیشنهاد بده تا وضعیتش بهتر بشه.
غذای خون ساز برای گربه
- گوشت قرمز: منبع خوبی از آهن و پروتئین باکیفیته و به افزایش تولید گلبولهای قرمز کمک میکنه. میتونید گوشت قرمز رو بدون ادویه بپزید و به مقدار کمی در کنار غذای اصلی به گربه بدید.
- جگر: یکی از بهترین منابع آهن و ویتامین B12 برای گربههاست که به بهبود کمخونی کمک میکنه. با این حال، به دلیل مقادیر زیاد ویتامین A در جگر، نباید بیش از حد به گربه داده بشه. هفتهای یک تا دو بار در مقادیر کم مناسبه.
- گوشت سفید: مانند مرغ و بوقلمون هم پروتئین بالایی داره و هضمش برای گربهها راحته. بهتره بدون پوست و چربی و به شکل پختهشده به گربه داده بشه.
- ماهی سالمون: سرشار از اسیدهای چرب امگا 3، آهن و ویتامینهای گروه B هست و میتونه به سلامت کلی و تقویت خون گربه کمک کنه. فقط توجه داشته باشید که ماهی باید پختهشده باشه و به مقدار محدود به گربه داده بشه.
- در بازار، غذاهای خشک و مرطوب خاصی وجود داره که مخصوص گربههای مبتلا به کمخونی تهیه شدن. غذاهای درمانی برای گربه دارای مقدار کافی از آهن، ویتامین B12 و دیگر مواد مغذی ضروری برای تقویت خونسازی هستن و گزینه خوبی برای گربههایی که کم خونی دارن محسوب میشن.
پیشگیری از کم خونی چطوریه؟
- رژیم غذایی گربه باید شامل پروتئین باکیفیت، آهن و ویتامینها باشه. غذای گربه از برندهای خارجی و مورد تایید دامپزشک، میتونن نیازهای غذایی گربه رو تامین کنن.
- مراجعه دورهای به دامپزشک خیلی مهمه، چون با این کار میتونید مشکلاتی که ممکنه باعث کمخونی بشن، مثل بیماریهای عفونی یا انگلی رو زود تشخیص بدید. در این چکاپها گاها آزمایشهای خون هم انجام میشه که وضعیت سلامتی گربه رو به دامپزشک نشون میده.
- برای پیشگیری از خونریزیهای داخلی و خارجی، سعی کنید محیط زندگی گربهتون امن و بدون خطر باشه. مثلا دسترسی به وسایل تیز یا خطرناک رو برای گربه محدود کنید و مراقبش باشید که در محیطهای خطرناک (مثل بیرون از خونه یا نزدیک خیابونها) رفتوآمد نکنه.
- استرسهای طولانیمدت هم میتونن روی سیستم ایمنی و سلامت کلی گربه اثر منفی بذارن. محیط زندگی آروم و بدون تنش، همراه با سرگرمیها و بازیهای روزانه، میتونه به کاهش استرس گربه کمک کنه.
سوالات متداول
چطور بفهمم گربهم کمخونی داره؟
یکی از نشونههای بارز کمخونی، بیحالی و کمتحرکیه. اگر گربه شما بیشتر وقتا خوابیده یا خیلی زود خسته میشه، ممکنه کمخونی داشته باشه. یکی دیگه از راههای سریع برای چک کردن کمخونی، نگاه کردن به لثههای گربهست. اگه لثههاش به جای صورتی معمولی، کمرنگ یا سفید باشه، این میتونه یه نشونه از کمخونی باشه.
آیا کمخونی گربه مسریه؟ ممکنه به گربههای دیگه هم سرایت کنه؟
کمخونی به خودی خود مسری نیست، اما بعضی از عفونتها یا انگلهایی که باعث کمخونی میشن، ممکنه مسری باشن. مثلا عفونتهای خونی یا انگلهایی که از طریق کک منتقل میشن، میتونن به گربههای دیگه هم سرایت کنن. پس بهتره گربه بیمار رو جدا کرده و درمانش رو شروع کنید.
آیا استرس میتونه باعث کمخونی گربه بشه؟
استرس بهطور مستقیم باعث کمخونی نمیشه، اما میتونه سیستم ایمنی گربه رو ضعیف کنه و بدنش رو در برابر بیماریهای مختلف آسیبپذیر کنه. این مسئله ممکنه باعث بشه بدن گربه نتونه خوب با عوامل بیماریزا مقابله کنه و احتمال کمخونی افزایش پیدا کنه.
اگه گربهم کمخونی داشته باشه چقدر باید تو خونه استراحت کنه؟
گربهای که کمخونی داره نیاز به استراحت بیشتری داره تا انرژیشو ذخیره کنه و بدنش فرصت بازیابی پیدا کنه. اگه قبلا اجازه داشت بیرون بره، بهتره توی خونه نگهش دارید تا از خطرات خارجی، مثل عفونتها و انگلها، دور بمونه و سریعتر بهبود پیدا کنه.
