بیماری مزمن کلیوی (CKD) که بهش «نارسایی کلیه مزمن» هم میگن، یکی از مشکلات رایج در گربههاست که بیشترم توی گربههای مسن اتفاق میفته. این بیماری به مرور زمان پیشرفت میکنه و میتونه برای گربهتون مشکلات زیادی (تجمع سموم در بدن، بی حالی، کاهش انرژی، مشکلات دهانی و …) درست کنه. کلیهها وظیفه مهمی توی بدن گربهها دارن؛ سموم رو از بدن دفع میکنن، فشار خون رو تنظیم میکنن و به تعادل اسیدی بدن کمک میکنن. وقتی کلیهها دچار مشکل بشن، سلامتی گربهها حسابی به خطر میافته. توی این مقاله میخوایم بیشتر درباره این بیماری صحبت کنیم و ببینیم چطور میشه از گربهها مراقبت کرد تا حالشون بهتر بشه.
بیماری مزمن کلیوی (CKD) در گربهها چیه؟
بیماری مزمن کلیوی (CKD) به مشکل در عملکرد کلیهها اشاره داره. متاسفانه این بیماری نه قابلدرمانه و نه میشه بهطور کامل از بین بردش، اما میشه با درمانهای مناسب جلوی پیشرفت بیشترش رو گرفت و به گربه کمک کرد که کیفیت زندگی بهتری داشته باشه.
خوشبختانه با مراقبتهای خاص، مثل تغییر رژیم غذایی و مصرف داروهای مخصوص، میشه این بیماری رو مدیریت و از بروز مشکلات جدیتر جلوگیری کرد.
اینکه بخوایم گربهمون رو توی شرایط بهتری نگه داریم و علائم این بیماری رو کنترل کنیم، خیلی مهمه. هرچقدر زودتر متوجه بشیم که گربهمون به این بیماری دچار شده، بهتر میتونیم از پیشرفتش جلوگیری کنیم.
کلیه گربه کجاست
کلیههای گربه همونطور که توی بدن انسانها هست، داخل شکمش قرار دارن. این دو کلیه درست پشت قفسه سینه و در کنار ستون فقرات گربه قرار گرفتن. دقیقتر بگم، کلیهها تقریبا در وسط شکم، کمی بالاتر از کمر و به دو طرف ستون فقرات قرار دارن.
میزان شیوع بیماری مزمن کلیوی در گربهها
بیماری مزمن کلیوی یا همون نارسایی مزمن کلیه تو گربهها وقتی اتفاق میافته که کلیهها بهمرور زمان و طی چند ماه یا حتی چند سال دچار آسیب بشن. کلیهها کارای خیلی مهمی تو بدن دارن و تا وقتی حدود دو سومشون درست کار میکنه، گربه معمولا هیچ علائمی نشون نمیده. ولی وقتی آسیبها به حدی برسن که بیشتر از ۶۷ درصد کلیهها از کار بیفتن، تازه علائم بیماری خودش رو نشون میده.
این بیماری بیشتر تو گربههای بالغ و مسن (یعنی بالای ۷ سال) دیده میشه. جالبه بدونید که حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد گربههای بالای ۱۰ سال و حتی ۸۱ درصد از گربههای بالای ۱۵ سال به این بیماری دچار میشن. در واقع، فقط حدود ۱۰ درصد از گربههای کمتر از ۳ سال این مشکل رو پیدا میکنن.
پس بهطور کلی، این بیماری بیشتر تو گربههای مسن شایعه و هرچه سن گربهها بالاتر میره، احتمال اینکه به این بیماری دچار بشن هم بیشتر میشه.
(منبع)
علت بیماری مزمن کلیوی در گربهها
بیماری مزمن کلیوی (CKD) در گربهها معمولا زمانی اتفاق میافته که کلیهها به طور طولانیمدت آسیب ببینن و دیگه نتونن وظیفهشون رو در دفع سموم و مواد زائد بدن انجام بدن. به طور کلی علت اصلی این بیماری هنوز بهطور دقیق مشخص نیست، اما بعضی عوامل میتونن در بروز این مشکل نقش داشته باشن. اینجا چندتا از مهمترین عواملی که باعث این بیماری میشن رو براتون میگیم:
- تومورهای کلیوی: مثل لنفوم یا تومورهای بدخیم که میتونن گلبولهای سفید خون رو تحت تاثیر قرار بدن و به کلیه آسیب برسونن.
- بیماری کلیوی پلیکیستیک (PKD): این بیماری باعث میشه که کیسههایی پُر از مایع داخل بافت کلیه تشکیل بشه که میتونه عملکرد کلیه رو مختل کنه.
- عفونتها: عفونتهای باکتریایی کلیه مثل «پیلونفریت» که باعث التهاب در کلیهها میشن، میتونن به کلیه آسیب بزنن و باعث ایجاد CKD بشن.
- گلومرولونفریت: این یه نوع التهاب در بخشهایی از کلیه به نام «گلومرول» هست که توی تصفیه خون نقش دارن. اگه این التهاب، مدت طولانی ادامه پیدا کنه، میتونه باعث نارسایی کلیه و CKD بشه.
علاوه بر این موارد، عوامل دیگهای هم میتونن در بروز بیماری مزمن کلیوی تاثیر بذارن:
- مشکلات مادرزادی کلیهها: یعنی بعضی گربهها از ابتدا با مشکلات کلیوی به دنیا میان که میتونه باعث بروز CKD بشه.
- آسیب به کلیهها: آسیبهایی که ممکنه به خاطر تصادف، مصرف مواد سمی یا داروهای خاص به کلیهها وارد بشه.
- هیپرکلسمی: وقتی که سطح کلسیم خون گربه بالا میره، میتونه کلیهها رو تحت فشار قرار بده و باعث بیماری مزمن کلیوی بشه.
- هیپوکالمی: وقتی که سطح پتاسیم خون کم میشه، کلیهها نمیتونن عملکرد طبیعی خودشون رو داشته باشن و این میتونه منجر به نارسایی کلیه بشه.
نشونههای بیماری کلیوی در گربهها
بیماری کلیوی در گربهها به تدریج شروع میشه و ممکنه خیلی از علائمش به راحتی قابل تشخیص نباشن. اما وقتی این بیماری پیشرفت میکنه، علائمی ظاهر میشه که باید بهشون توجه کنید. در اینجا چند نشونه مهمی که میتونه به مشکل کلیوی گربه اشاره داشته باشه رو براتون میگیم:
- افزایش تشنگی و ادرار بیشتر: گربههایی که مشکل کلیه دارن، بیشتر از حد معمول آب مینوشن و تعداد دفعات ادرار کردنشون زیاد میشه. این یعنی کلیهها نمیتونن خوب سموم رو دفع کنن و بدن مجبور میشه بیشتر آب جذب کنه.
- بی اشتهایی گربه و کاهش وزن: وقتی کلیهها به درستی کار نمیکنن، گربه ممکنه اشتهاش رو از دست بده و وزنش کم بشه.
- خستگی و بیحالی: گربههایی که کلیههایشون مشکل داره، بیشتر از قبل خسته و بیحال میشن. ممکنه زیاد بخوابن و انرژی کمتری داشته باشن.
- بالا آوردن گربه و تهوع: گربههایی که دچار بیماری کلیوی میشن، ممکنه استفراغ کنن.
- خشک شدن پوست و پوشش مویی ضعیف: یکی از نشونههای دیگه بیماری کلیوی، خشک شدن پوست گربه و ضعیف شدن موهای اونه. پوشش مویی گربه ممکنه کمپُشت بشه یا حتی ریزش داشته باشه.
- بوی بد دهان: وقتی کلیهها به درستی کار نمیکنن، دهان گربه بوی ناخوشایندی میده که به دلیل تجمع سموم در بدنشه.
- مشکل در حرکت یا ضعف در پاها: در مراحل پیشرفتهتر بیماری کلیوی، گربه ممکنه در راه رفتن و حرکت کردن مشکل پیدا کنه و احساس ضعف کنه.
تشخیص بیماری مزمن کلیوی در گربهها
اگه دیدین گربهتون یکی از این نشونهها رو داره، بهتره سریعا ببریدش دامپزشکی. برای تشخیص بیماری کلیوی، معمولا سطح دو ماده شیمیایی به نامهای نیتروژن اوره خون (BUN) و کراتینین در خون بررسی میشه و در کنار اون، غلظت ادرار (USpG) هم چک میشه. پروتئینوری (یعنی وجود پروتئین اضافی در ادرار) هم یکی دیگه از نشونههای بیماری کلیوی مزمنه.
علاوه بر این، آزمایشهای دیگهای هم لازمه که سطح مواد دیگهای مثل پروتئینها، پتاسیم، فسفر و کلسیم رو توی خون اندازهگیری کنه. تعداد سلولهای قرمز و سفید خون هم بررسی میشه تا میزان نارسایی کلیه و بهترین روش درمان مشخص بشه.
رژیم غذایی برای گربههای مبتلا به بیماری مزمن کلیوی
گربههایی که به بیماری مزمن کلیوی دچار میشن، نیاز دارن که رژیم غذایی مخصوصی داشته باشن:
- کاهش پروتئین: گربههای مبتلا به بیماری کلیوی نباید پروتئین زیادی مصرف کنن. چون کلیهها نمیتونن پروتئین رو بهخوبی تجزیه کنن و این میتونه فشار بیشتری روی کلیهها بذاره. بنابراین، رژیم غذایی کم پروتئین بهتره، اما باید توجه کنید که پروتئینهایی که مصرف میکنن با کیفیت باشه.
- کلسیم و فسفر کنترل شده: وقتی کلیهها آسیب میبینن، تنظیم کلسیم و فسفر خون سختتر میشه. بنابراین باید میزان این مواد معدنی در غذا کنترل بشه. معمولا غذاهای مخصوص گربههای کلیوی، سطح فسفر رو پایین نگه میدارن.
- چربی سالم: گربههایی که به بیماری کلیوی دچار هستن، باید چربیهای سالم و مفید مصرف کنن. این چربیها انرژی لازم رو به بدن میدن بدون اینکه فشار اضافی به کلیهها وارد کنن.
- آبرسانی بیشتر: یکی از مشکلات اصلی گربههای مبتلا به بیماری کلیوی، کمآبی بدنشونه. بنابراین مهمه که گربه شما همیشه به اندازه کافی آب بنوشه. میتونید از غذاهای مرطوب (کنسروی) استفاده کنید که آب زیادی دارن یا حتی بهش آب اضافی بدید.
- نمک کم: خوردن زیاد نمک میتونه فشار خون رو بالا ببره که برای گربههای با بیماری کلیوی اصلا خوب نیست.
- ویتامینها و مواد معدنی: بعضی ویتامینها و مواد معدنی مثل ویتامین B و ویتامین D برای گربههای مبتلا به بیماری کلیوی مفیدن. برخی غذاهای مخصوص گربههای کلیوی این ویتامینها رو به مقدار مناسب دارن تا به عملکرد بدن کمک کنن.
به طور کلی، باید رژیم غذایی گربههای مبتلا به بیماری مزمن کلیوی طوری تنظیم بشه که کمترین فشار رو به کلیهها وارد کنه و در عین حال نیازهای غذایی اون رو برآورده کنه. بهترین کار اینه که از غذاهای درمانی گربه استفاده کنید که بهطور خاص برای این وضعیت طراحی شدن. البته همیشه باید قبل از تغییر رژیم غذایی، با دامپزشک مشورت کنید.
درمان بیماری کلیوی در گربهها
برای این بیماری، درمان قطعی وجود نداره، ولی میشه کاری کرد که حال گربه بهتر بشه:
- رژیم غذایی مخصوص: غذاهای خاصی هست که برای گربههای کلیوی بهتره؛ این غذاها فسفر و پروتئین کمتری دارن.
- داروها: داروهایی هست که فشار خون رو تنظیم میکنه و کمک میکنه که کلیهها بهتر کار کنن.
- تزریق مایعات: دامپزشک ممکنه مایعات رو زیر پوست گربه تزریق کنه تا سموم بهتر دفع بشن.
- مکملهای ویتامینی: بعضی مکملها میتونن به کلیهها کمک کنن که بهتر کار کنن.
چطور میتونیم جلوی این بیماری رو بگیریم؟
- آب کافی در دسترس گربه بذارید
- غذای سالم و مناسب بهش بدید
- کنترل وزن گربه
- چکاپهای منظم
- اجتناب از سموم: گربهها ممکنه با خوردن مواد سمی مثل گیاهان خطرناک، مواد شوینده یا داروهای خاص دچار آسیب کلیوی بشن. بنابراین باید این مواد رو از دسترس گربهتون دور نگه دارید.
- پیشگیری از عفونتها: بعضی از عفونتهای کلیوی میتونن باعث بیماری مزمن کلیوی بشن. برای جلوگیری از این عفونتها باید به بهداشت گربهتون دقت کنید و هر زمان که نیاز بود، گربهتون رو به دامپزشک ببرید.
یه گربه مبتلا به بیماری کلیوی چقدر میتونه زندگی کنه؟
گربههای مبتلا به بیماری کلیوی میتونن در مراحل اولیه تا ۲-۳ سال یا بیشتر زندگی کنن، البته با درمان و مراقبتهای مناسب. اما در مراحل پیشرفتهتر بیماری، زمانی که کلیهها دیگه عملکرد خوبی ندارن، ممکنه طول عمر گربه کوتاهتر بشه.
سوالات متداول
آیا بیماری مزمن کلیوی تو گربهها درمان میشه؟
نه، متأسفانه درمان قطعی نداره، ولی میشه با مراقبتهای خاص، رژیم غذایی مناسب و داروهایی که دامپزشک میده، وضعیت رو کنترل و حال گربه رو بهتر کرد.
آیا این بیماری میتونه ارثی باشه؟
بله، بعضی نژادها مثل پرشین و سینگاپورا بیشتر در معرض این بیماری هستن. اگه گربهتون از این نژادهاست، بهتره مرتبا به دامپزشک مراجعه کنین تا سلامت کلیههاش چک بشه.
آیا میتونم کاری کنم که گربهام دچار این بیماری نشه؟
بله، با مراقبتهای خوب، غذای مناسب و همیشه آب تازه گذاشتن، میتونید تا حدی از بیماری پیشگیری کنید. علاوه بر این، چکاپهای دورهای دامپزشکی خیلی کمک میکنه.
آیا تغذیه خوب میتونه جلوی پیشرفت بیماری رو بگیره؟
بله، رژیم غذایی مخصوص گربههای مبتلا که پروتئین و فسفر کمتر و پتاسیم کافی داره، میتونه به کلیهها کمک کنه که کمتر آسیب ببینن و بیماری کندتر پیش بره.
